Gemi Denize İndirilirken Neden Şampanya Şişesi Patlatılır?

150502-N-OT964-276 PASCAGOULA, Miss. (May 2, 2015) Ship sponsor Laura Stavridis ceremoniously breaks a bottle of champagne on the bow during the christening ceremony for the future guided missile destroyer USS John Finn (DDG 113). The ship is named after the Medal Of Honor Recipient and prior Aviation Ordnanceman Chief John Finn who survived and fought during the attack on Pearl Harbor. (U.S. Navy photo by Mass Communication Specialist 1st Class Martin L. Carey/Released)
0

Bir geminin inşası süresinde bazı önemli günler vardır. Geminin ilk kaynağının yapılması veya kızağa konulması, adının verilmesi, denize indirilmesi ve sahibine teslimi, törenlerle kutlanan önemli aşamalardır. Bunların içinde geminin denize indirilmesi hem en görkemli hem de en duygusal olanıdır.

Bir gemi denize, genellikle tekne inşası tamamlanıp, çoğu kez makineleri bile konulmadan indirilir, yani o sırada sadece suda yüzebilen bir sac yığınıdır ama o an geminin su ile tanıştığı ilk andır. Onun için de gemilerin denize iniş merasimleri ayrı bir önem ve özellik taşır.

Gemi denize inerken üzerinde şampanya şişesi patlatma geleneğinin kökeninde, eski zamanlardan kalma, gemiyi kutsama, ona iyi bir hayat ve ruh kazandırma, hayatı boyunca fırtına ve azgın denizlerden koruma amacı ile Tanrılara kurban verme inanışı yatıyor. Hz. Nuh zamanında öküz kurban etme şeklinde olan âdet, Vikingler’de insan kurban etme şeklinde uygulansa da zamanla Batı kültürlerinde kanın rengini simgeleyen kırmızı şarabın kullanılması şekline dönüşüyor.

Eski çağlarda inşa edilen gemiler çok küçüktüler. Bu gemilerin en büyük korkuları çıkacak bir fırtınada batmaktı. Fırtına ise Tanrıların öfkesiydi. O halde daha gemi denize inmeden önce Tanrılara kurbanlar verilerek gönülleri hoş edilmeli, kızgınlıklarına sebep verilmemeliydi. Eski Mısır, Yunan ve Roma kültürlerinde bu inanç devam etti. Yunanlılarda Posedion, Romalılarda Neptün isimle deniz Tanrıları için her geminin denize inişinde törenler düzenlendi. Öfkelenip denizi kabartmamaları için şereflerine şaraplar içildi.

sampanya_ile_denize_inen gemi

Daha sonraları tek Tanrılı dinlerin ortaya çıkmasıyla merasimlerin şekilleri de biraz değişti. Musevilik ve Hıristiyanlıkta şarap haram sayılmadığından şarap içme âdeti devam etti, bu arada adeta bir de kilise tarafından kutsanmış suyun kullanılması eklendi. Şarabı haram gören İslam toplumları ise kurban olarak koyun, sığır gibi bir canlı hayvanı kesmeyi benimsediler.

Denize inen geminin üzerinde şarap şişesi kırma âdeti ilk olarak İngiliz donanmasında on yedinci yüzyılın sonlarında tasarruf ve maliyetleri düşürmek amacıyla başlatıldı. O güne kadar, çok değerli kaplar içine konulan kutsanmış sular geminin pusulasına dökülerek ve sonra kapları denize fırlatılarak gemiler kutsanıyordu. Bir ara inşa edilen gemi sayısı o kadar arttı ki; denize fırlatılıp yok olan altın ve gümüş gibi değerli madenlerden yapılmış kapların ziyan olduklarının farkına varıldı ve tasarruf yoluna gidildi. Madeni kapların yerini cam şişeler, kutsanmış suyun yerini de kırmızı şarap almaya başladı.

Şampanya, şarabın iki kere fermantasyonu sonucu tesadüfen bulunmasından sonra bütün kutlama günlerinin vazgeçilmez unsuru oldu. Patlayan mantarı, etrafa dağılan beyaz köpükleri insanların, özellikle erkeklerin bir güç simgesi haline geldi. Şampanya patlatmak basit eğlencelerden resmi kutlamalara, araba yarışlarından gemi indirme merasimlerine kadar zaferin ve gücün bir göstergesi oldu.

Geminin denize iniş merasimlerinde şampanya şişesinin geminin gövdesinde kırılması ve gemiye isminin verilmesi işi daima kadınlar tarafından yapılır. Bu âdet de yine zamanın en güçlü donanmasına sahip İngiltere’den kaynaklanıyor. O zamanlar denize indirilen Kraliyet Donanması’na ait her gemiyi kutsama ve adını koyma, kraliyet ailesinden bir bayanın göreviydi. Zamanla inşa edilen gemi sayısının artmasıyla kraliyet ailesini bayan fertleri denize iniş törenlerinin hepsine yetişemez oldular. 1800’lü yılların başlarında bu görev törende mevcut bulunan, asillik derecesi en yüksek olan bayana verilmeye başlandı

Bir gemi denize indirilirken şampanya şişesi patlatılmazsa ne olur dememek lazım. Titanic, 31 Mayıs 1911 tarihinde, neredeyse 100.000 kişinin önünde denize indirilirken ne isim koyma ne de şampanya şişesi kırma merasimi yapılmıştı. Sonuç malum!