DOPİNG NEDİR? DOPİNG NEDEN YASAKTIR?

Sporcunun karşılaşma sırasında zihinsel ve/veya fiziksel performansını artırmak amacı ile yasaklanmış bazı maddeleri ve yöntemleri kullanmasıdır.

Sporcu iyi antrenman, düzenli bir beslenme programı ve psikolojik motivasyonla en uygun performans düzeyine ulaşmaya çalışır. Bu düzey, sporcunun fiziksel yapısı ile fizyolojik kapasitesinin ulaşabildiği en üst düzeydir. Doping madde ve yöntemlerinin kullanımıyla bu düzeyin üzerine çıkılması hedeflenmektedir.

Sportif performansı artıran tüm maddeler doping midir?

Sporcuların sportif performansı artırmak amacıyla kullandıkları protein, aminoasit tablet ve tozları, yasaklı madde içermiyorlarsa doping olarak kabul edilmez. Protein, aminoasit gibi maddelerin vücutta eksiklikleri görüldüğünde sporcunun performans düzeyinde düşüş meydana gelir. Bu maddeler dışarıdan yerine konarak sporcunun en uygun performans düzeyine ulaşması sağlanır. Ancak, bu maddeler çok yüksek dozlarda kullanılsalar dahi sportif performansı antrenmanlarla kazanılan en uygun performans düzeyinin üzerine çıkaramaz.

Vitamin takviyesi doping midir?

Vitaminler sporcular tarafından en çok kullanılan maddelerdendir. Enerjinin ana kaynakları değildir. Karbonhidrat ve yağlardan enerji oluşumuna yardımcı olur. Eksikliklerinde sportif performans azalabilir. Çeşitli besinlerden oluşmuş diyet, yeterli sıvı ve artan kalori gereksinimini karşılayacak besin alımı, vitamin ve mineral gereksinimini de karşılamaktadır.

Besinlerle alınan vitaminlerde yetersizlik söz konusu ise, alınan ek vitamin tabletleri ile azalan sportif performans normal düzeye çıkarılabilir. Hiçbir vitamin preparatı, sportif performansı antrenmanlarla kazanılan en uygun düzeyin üzerine çıkarmaz. Vitamin eksikliğinin performansı bozuyor olması, vitamin yüklemenin performansı artıracağı anlamına gelmez. Yüksek dozlarda vitamin, vücutta vitamin olarak değil toksik (zehirli) madde olarak etki gösterir. Vitaminlerin çok güvenli oldukları düşünülür ancak her yıl A, B, C ve E vitamini zehirlenmesi nedeniyle binlerce vaka hastanelere başvurmaktadır.

İlaçların doping içerip içermediğini nasıl anlarız?

Dünya Anti-Doping Ajansı her yılın ilk aylarında hangi maddelerin ve yöntemlerin yasaklı kapsamına girdiğini bildiren bir doping listesi yayınlamaktadır. Genellikle bir önceki yılın listesine eklemeler veya çıkarmalar yapılan bu listeler, ilgili federasyonlara gönderilir.

Sporcular kullanacakları ilaçların yasaklı listesine girip girmediğini bir hekime danışarak öğrenmek zorundadır. Listede yer alan yasaklı maddeleri kullandığı saptanan sporcular, dopingli sayılarak ceza alırlar.

Hangi madde ve yöntemler doping kabul edilir?

Yasaklı maddeler, yasaklı yöntemler ve kullanımı kısıtlı maddelerin listeleri Uluslararası Olimpiyat Komitesi’nin her yılın ilk aylarında yayınladığı doping listeleri temel alınarak hazırlanmaktadır.

Yasaklı maddeler

S1- Uyarıcılar

S2- Narkotik analjezikler

S3- Kannabinoidler

S4- Anabolik ajanlar

S5- Peptid hormon ve analogları

S6- Beta-2 Agonistler

S7- Anti-östrojenik aktivite ajanları

S8- Maskeleyici ajanlar-idrar söktürücüler

S9- Glukokortikoidler

S10- Alkol

S11- Beta bloke ediciler

Yasaklı yöntemler

1- Oksijen taşınmasını artıranlar

A- Kan dopingi

B- Modifiye hemoglobin ürünleri

2- Farmakolojik, kimyasal ve fiziksel işlemler

3- Gen dopingi

Doping neden yasaklanmıştır?

Doping hem haksız rekabete zemin hazırlaması, “Fair play” anlayışına uymaması nedeniyle spor etiğine aykırıdır hem de sporcu sağlığını kısa ve uzun süreli olarak bozar ve hatta ölüm riskinin oluşmasına neden olur. Bu nedenlerle doping WADA, Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), FIFA, UEFA, FIBA, IAAF gibi uluslararası spor organizasyonları tarafından yasaklanmaktadır.

Doping maddelerinin zararları

Doping maddelerinin hemen hepsi vücutta kısa ya da uzun süreli yan etkilere neden olur. Özellikle, sporcular tarafından en çok kullanılan erkeklik hormonu benzeri maddelerin kalp krizi, iyi ve kötü huylu tümör oluşumu, karaciğer fonksiyon bozukluğu, kısırlık gibi rahatsızlıklara neden olduğu bilinmektedir.

Bu maddeleri kullanan sporculardan bazılarının, sportif yaşamları sırasında ya da sporu bıraktıktan sonra bu maddelerin kullanımı nedeniyle oluşan hastalıklar yüzünden öldüğü bilinmektedir.